تاریخچه بیسکوییت؛ از ماجراجویی دریانوردان تا مدرن‌ترین کارخانه‌ها

تاریخچه بیسکوییت؛ از ماجراجویی دریانوردان تا مدرن‌ترین کارخانه‌ها

بیسکوییت، یک داستان کهن و پر از خوشمزگی

اگر به شما بگوییم تاریخچه بیسکویت‌هایی که امروز در بسته‌بندی‌های متنوع و جذاب در اختیارتان قرار گرفته به دوران روم باستان برمی‌گردد آن وقت شما هم درباره تاریخچه بیسکویت کنجکاو می‌شوید. در این مطلب مروری داریم بر تاریخچه بیسکوییت از روم باستان تا قرون وسطی و میخواهیم بدانیم سال‌ها پیش بیسکوییت از کجا آمد و در گذشته چه جایگاهی داشته است؟

تاریخچه بیسکویت از اینجا آغاز شد.  

کلمه بیسکوییت از ترکیب کلمات لاتین bis cotus گرفته شده و به معنی دو بار پخته شده است. ایده ساخت بیسکویت به رومیان برمی گردد.  بیسکویت به معنی بیسکویت‌های امروزی در قرون وسطی ساخته شده و  به مرور سر و شکل امروزی‌­تری به خود گرفتند. 

 مردم از قرون وسطی پنکیک می‌­خوردند و با پنکیک آشنا بودند. حتی اولین دستورالعمل آن مربوط به قرن 15 است. اما بیسکوییت به شکل امروز راه  پیچیده‌­تر و حساس‌­تری طی کرده. همانطور که می­دانید در گذشته، مواد اولیه خوراکی بسیار محدود بود و تنوع امروزی وجود نداشت. همینطور جنگ‌­ها، درگیری‌­ها، قحطی‌­ها و خشکسالی‌­ها بر چرخه غذایی مردم در دوران مختلف تاثیر بسیار زیادی داشت و مانند امروز صنعت غذایی به اندازه‌­ای رشد نکرده بود که بتوان انبار­هایی از غذاهای آماده و نیمه آماده به صورت ذخیره نگهداری کرد.

بیسکویت، همسفر سفرهای طولانی و تاریخی

از طرفی دنیا در حال اکتشاف بود و سفرهای طولانی نیاز به حمل مواد غذایی برای زنده ­ماندن داشت. در چنین وضعی مواد غذایی کم حجم، سیر کننده، حاوی مواد مغذی، با ماندگاری بالا و قابل حمل، بهترین غذا برای مسافرانی با راه‌های طولانی و مقصدهایی نامعلوم محسوب می‌­شد.

در این زمان آرد به عنوان ماده اولیه‌­ای که از حبوبات یا غلات گرفته می­شد بسیار پر اهمیت و از مواد اولیه بسیاری از غذاها به شمار می­رفت. برای مثال دریانوردان مصری یک نان گرفته شده از آرد ارزن که مسطح و شکننده بود را با خود حمل می­‌کردند و نام آن را dhourra گذاشته بودند. رومیان هم خوراکی مانند بیسکوییت داشتند که در کتاب آشپزی رومی Apicius شرح آن اینطور آمده: "خمیر غلیظ آرد گندم را روی یک بشقاب پخش می‌کنیم، وقتی خشک و سفت شد، آن را برش می‌دهیم و سپس سرخ می‌کنیم و با عسل و فلفل سرو می‌کنیم"

بنابراین داشتن یک غذای سیرکننده که دیر خراب شود و ماده اولیه آن آرد باشد یک مزیت بود. این شروعی برای به وجود آمدن انواع بیسکوییت که در کشورهای مختلف اسم‌­های متفاوت کوکی، کراکر، اسکن، بیسکاتی و ... را دارد بود. اما آنچه بر ادامه روند شکل گیری یک ماده غذایی به نام بیسکوییت تاثیر داشت این بود که با هر بار پخت آن، سفت­تر و ماندگارتر می‌­شد. حتی برای سفرهای دریایی طولانی بیسکوییت‌­ها را چهاربار می‌­پختند تا بسیار سفت شود و بتوانند به عنوان تغذیه تا آخر سفر همراه خود داشته باشند.

همینطور شکل مستطیلی و شش ضلعی بیسکوییت­ها هم به این دلیل بود که از اتلاف خمیر و جلوگیری شود و از یک خمیر تعداد بیشتری بیسکوییت گرفته شود. بیسکوییت‌­ها تا حوالی سال 1800 میلادی و پیش از زمان معرفی غذاهای کنسرو، بخش مهمی از رژیم غذایی ملوان­‌های نیروی دریایی باقی ماندند.

با فاصله گرفتن از زمان­های قحطی و جنگ و تکامل صنعت غذایی جهان به واسطه کشف مواد اولیه تازه‌­تر، بیسکوییت رفته رفته از غذا به شیرینی و خوراکی تبدیل شد. حالا امروز صنعت بیسکوییت­ اهمیت بالایی در گستره شیرینیپزی جهان پیدا کرده و خاطرات تلخی که از زمان کمبود غذا با آن همراه بوده است را به خاطراتی تمام شیرین تبدیل کرده است.

اولین بیسکویت ایران کدام است؟

در ایران نیز ویتانا  قدیمی­‌ترین تولیدکننده بیسکوییت است. کارخانه ویتانا در سال ۱۳۳۵ توسط برادران تهرانچی در خیابان امیریه تهران تأسیس شد. برادران تهرانچی از آلمان و انگلیس دستگاه‌های بیسکویت‌سازی وارد و تولید مستمر بیسکویت را در کارخانه این شرکت آغاز کردند. آن‌ها در مورد محبوب‌ترین محصول ویتانا یک جمله معروف داشتند: «بیسکویت مادر باید به راحتی با دندان شکسته شود و با آب دهان نرم شود». بیسکویت مادر قدیمی‌ترین بیسکویت‌ تولید شده در ایران است که از سال ۱۳۳۷ توسط شرکت ویتانا تولید می‌شود.